IEŚW, ul. Niecała 5, 20-080 Lublin, tel. +48 81 532 2907, iesw@iesw.lublin.pl

KOMENTARZE IEŚW - Spis numerów

ISSN 2543-6791

Roman Romantsov

Europeizacja polityki historycznej Ukrainy?

Nr 43 (12/2017), 2017-09-12

26 września 2016 r. w Kijowie podpisano deklarację o powstaniu Centrum Pamięci Holokaustu Babi Jar. Idea utworzenia Centrum sugeruje ewolucję podejścia do tychże kwestii we współczesnej Ukrainie. To z kolei wskazuje na inne trendy i tendencje, które będą wpływały nie tylko na kształtowanie się polityki historycznej na Ukrainie, ale również na kierunek jej polityki zagranicznej.

Agata Stolarz

Wybory parlamentarne we Francji i ich konsekwencje dla Polski

Nr 42 (11/2017), 2017-06-26

Ruch La République en Marche (LREM) prezydenta Francji Emmanuela Macrona w koalicji z centrowym ugrupowaniem MoDem wygrał w II turze wyborów parlamentarnych we Francji, zdobywając większość bezwzględną. Odznacza to, że prezydent Macron będzie mógł bez większych przeszkód wprowadzić zapowiadane w kampanii wyborczej zmiany. Wygrana wzmacnia także jego pozycję na gruncie międzynarodowym, w tym w Unii Europejskiej.

Agata Stolarz

Emmanuel Macron 25 prezydentem Francji

Nr 41 (10/2017), 2017-05-08

Kampania wyborcza i wybory prezydenckie 2017 r. we Francji pokazały, że Francuzi oczekują zmian. Wygrana Emmanuela Macrona nad Marine Le Pen pozwala jednocześnie zaobserwować, że zmiana ta dotyczy raczej elit rządzących aniżeli samego francuskiego systemu społeczno-politycznego. Zwycięstwo Emmanuela Macrona analitycy zapowiadali już na przełomie stycznia i lutego br. Wygrana lidera En Marche! jest nie tyle funkcją jego popularności wśród wyborców, ile wypadkową tego, że znaczna część Francuzów postanowiła zagłosować przeciwko Marine Le Pen.

Agata Stolarz

Emmanuel Macron i Marine Le Pen w drugiej turze wyborów prezydenckich we Francji

Nr 40 (9/2017), 2017-04-26

Wygrana Emmanuela Macrona w pierwszej turze wyborów prezydenckich we Francji pokazuje, że Francuzi opowiedzieli się za zachowaniem status quo, aniżeli za politycznym trzęsieniem ziemi zapowiadanym przez Marine Le Pen. Choć polityczna walka o Pałac Elizejski jeszcze się nie zakończyła, rezultat pierwszej tury wyborów sugeruje, że Francuzi opowiedzieli się za Francją liberalną i proeuropejską, a więc za zachowaniem status quo.

Anna Bazhenova

I wojna światowa i polityka pamięci we współczesnej Rosji

Nr 39 (8/2017), 2017-04-19

Na przestrzeni dziesięcioleci I wojna światowa była wymazana z publicznego dyskursu pamięci tak w Związku Radzieckim, jak i później w Federacji Rosyjskiej. Na Zachodzie pamięć o I wojnie światowej została uwieczniona w tysiącach obelisków, pomników, książek i filmów. Natomiast w Rosji, która poniosła kolosalne straty w trakcie tejże wojny, do niedawna nie istniał żaden pomnik upamiętniający żołnierzy I wojny światowej.

Justyna Olędzka

Czy marsze ,,niepasożytów” obalą reżim Łukaszenki?

Nr 38 (7/2017), 2017-03-30

Impulsem do wybuchu antyreżimowych protestów na Białorusi w marcu 2017 r. była decyzja o wdrożeniu dekretu z 2015 r., w myśl którego również osoby bezrobotne objęte zostały obowiązkiem podatkowym. Podatek ten w dyskursie publicznym określono jako podatek od pasożytnictwa, stąd nazwa marszów i demonstracji, które sprawiły, że uwaga Europy skupiła się na często pomijanej w analizach Białorusi.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Aneksja Krymu i nowe wyzwania dla państw bałtyckich

Nr 37 (6/2017), 2017-03-29

Aneksja Krymu i wojna na Ukrainie uświadomiły Litwie, Łotwie i Estonii słabości dotychczasowej polityki wewnętrznej oraz ograniczenia współpracy w ramach formatów wielostronnych, takich jak Zgromadzenie Bałtyckie (ZB) czy Bałtycka Rada Ministrów (BRM). Widocznym następstwem aneksji Krymu przez Rosję jest próba zacieśnienia współpracy między Litwą, Łotwą i Estonią mająca na celu zwiększenie ich odporności na generowane przez Rosję zagrożenia w sferze ich bezpieczeństwa i stabilność systemów polityczno-gospodarczych.

Justyna Olędzka

Od nostalgii za ZSRR do pragmatyzmu: nowa odsłona geopolityki na obszarze poradzieckim

Nr 36 (5/2017), 2017-03-08

W dniach 27-28 lutego 2017 r. prezydent Federacji Rosyjskiej (RF) Władimir Putin udał się z oficjalną wizytą do Kazachstanu, Tadżykistanu i Kirgistanu. Oficjalnym powodem objazdu było 25-lecie nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy FR a państwami Azji Centralnej. Sukces dyplomatycznego tournée dowodzi, że środkowoazjatycki wektor rosyjskiej polityki zagranicznej FR zyskuje na znaczeniu, a państwa regionu są nadal zainteresowane uczestnictwem w projektach geopolitycznych Kremla.

Agata Stolarz

Rosyjska wojna informacyjna i wybory prezydenckie we Francji

Nr 35 (4/2017), 2017-03-03

Po wyborach w USA na celowniku rosyjskiej wojny informacyjnej jest obecnie Francja. Głównym zamierzeniem Kremla jest wzrost poparcia dla kandydatki Frontu Narodowego Marine Le Pen, a co z tym związane, osłabienie pozycji jej głównego rywala, centrysty, Emmanuela Macrona.

Aleksiej Wasiliew

Putin, Nawalny i wybory prezydenckie w 2018 r.

Nr 34 (3/2017), 2017-02-28

W rezultacie wyborów parlamentarnych z września 2016 r. i wygranej „Jednej Rosji” rosyjska scena polityczna wydawała się bardzo stabilna, tym bardziej że opozycja pozaparlamentarna uległa zupełnej marginalizacji. Niemniej już pod koniec października 2016 r. pojawiły się pogłoski, jakoby Władimir Putin nie miał zamiaru kandydować w wyborach prezydenckich zaplanowanych na 2018 r. Niezależnie od prawdziwości tejże hipotezy, fakt jej pojawienia się rodzi dwie poważne, powiązane ze sobą implikacje. Po pierwsze zakwestionowano ciągłość i monopol władzy Putina, po drugie nasunęło się pytanie o sukcesję. W rezultacie powstało nowe źródło dynamiki kształtującej scenę polityczną Federacji Rosyjskiej (FR); dynamiki o tyle brzemiennej w skutki, że rozwijającej się w okresie bardzo wielu niewiadomych na międzynarodowej scenie politycznej i gospodarczej.

Agata Stolarz

„Frexit”, terroryzm i Rosja, czyli o wyborach prezydenckich we Francji i o polityce zagranicznej

Nr 33 (2/2017), 2017-02-13

Po rządach pozbawionego charyzmy François Hollande’a Francuzi domagają się zmiany, w tym także w polityce zagranicznej. Rzeczywiście, nakreślone w wypowiedziach Le Pen oraz Fillona cele strategiczne przyszłej polityki zagranicznej sugerują, że ich programy wyborcze napędzane są marzeniem o powrocie „grande nation”, wielkiego narodu francuskiego. Jako że silna pozycja Francji na arenie międzynarodowej, w wizji obu kandydatów na stanowisko prezydenta Francji, miałaby być odbudowana dzięki współpracy z Rosją, wyniki wyborów we Francji niosą ze sobą implikacje o strategicznym znaczeniu dla krajów ulokowanych na wschodniej flance NATO, w tym dla Polski.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Litwa i jej starania o niezależność energetyczną od Rosji

Nr 32 (1/2017), 2017-01-23

Możliwość użycia przez Rosję surowców energetycznych jako narzędzia politycznego nacisku na państwa bałtyckie jest zagrożeniem dla ich bezpieczeństwa energetycznego. Jednak projekt budowy elektrowni jądrowej Visaginas na Litwie, którego celem było uniezależnienie Litwy od dostaw energii elektrycznej z Rosji, okazał się zbyt kosztowny. Wobec niemożliwości rozwoju regionalnego bezpieczeństwa energetycznego w oparciu o rodzimą produkcję energii jądrowej, wydaje się, że Litwa zmuszona będzie wzmocnić współpracę z Polską i Szwecją w tym zakresie.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Co myślą Rosjanie o Związku Radzieckim 25 lat po jego upadku?

Nr 31 (31/2016), 2016-12-08

8 grudnia minęła 25 rocznica układu białowieskiego oznaczającego rozpad Związku Radzieckiego. Ćwierćwiecze to wystarczający okres do refleksji na temat tego, jak zmieniło się życie obywateli byłego ZSRR i czy była to dobra zmiana. W opublikowanym niedawno komentarzu zawierającym wyniki badań opinii publicznej Centrum Levady 56 procent Rosjan żałuje rozpadu ZSRR, a jedynie 28 procent jest zadowolonych z tego faktu. 33 procent badanych stwierdziło, że rozpad ZSRR był nieunikniony; przeciwnych temu stwierdzeniu było 51 procent respondentów. Rezultaty sondażu wskazywały również na to, że Rosjanie chcieliby powrotu ZSRR wraz z jego przewidywalną gospodarką i rozbudowanym systemem opieki socjalnej. Jednak 14 procent przyznaje, że nie jest to możliwe. Jedynie 31 procent badanych jest przeciwnych odbudowie byłego imperium.

Justyna Olędzka

Strategie przetrwania prezydenta Białorusi, A. Łukaszenki

Nr 30 (30/2016), 2016-11-08

Prezydentura Łukaszenki miała od 1994 r. różne oblicza. Był on gwarantem niepodległości państwa, ale chwalił Związek Radziecki; zwasalizował gospodarczo i politycznie państwo, jednak symulował europeizację i demokratyzację Białorusi; zwalczał przejawy odrodzenia białoruskiej tożsamości narodowej, aby następnie rozpocząć politykę „miękkiej białorutenizacji”. Celem A. Łukaszenki jest utrzymanie władzy za wszelką cenę, stąd w myśl strategii „dwóch patronów” zmuszony jest do nieustannego balansowania między Wschodem a Zachodem. Jest to jedyny sposób, aby wobec słabych atutów geopolitycznych i gospodarczych utrzymać relatywną niezależność państwa oraz urząd prezydencki. Paradoksalnie, mimo że w zależności od sytuacji międzynarodowej Łukaszenka wykorzystuje różne, często wzajemnie wykluczające się argumenty legitymizujące jego władzę, Białorusini nie wykazują wobec tej niekonsekwencji zniecierpliwienia.

Justyna Olędzka

Referendum konstytucyjne w Azerbejdżanie: istota i znaczenie

Nr 29 (29/2016), 2016-10-10

26 września 2016 r. w Azerbejdżanie odbyło się referendum dotyczące zmian tych zapisów Konstytucji, które dotyczą zakresu władzy prezydenta. Jak można było oczekiwać, frekwencja wyborcza była bardzo wysoka, a wynik referendum wiążący. W rezultacie Ilham Alijew, sprawujący władzę od trzech kadencji, umocnił swą pozycję i określił perspektywy dla polityki wewnętrznej i zagranicznej Azerbejdżanu.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Wybory parlamentarne na Litwie 9 października 2016 r.

Nr 28 (28/2016), 2016-10-05

Tegoroczne wybory do jednoizbowego parlamentu Litwy – Seimasu – odbędą się 9 (I tura) i 23 (II tura) października. Weźmie w nich udział 12 partii i 2 koalicje. Duże szanse na wprowadzenie własnych przedstawicieli ma partia reprezentująca interesy polskiej mniejszości narodowej: Akcja Wyborcza Polaków na Litwie – Związek Chrześcijańskich Rodzin (AWPL-ZChR). Wyniki wyborów są trudne do przewidzenia. Nie przewiduje się jednak, aby miały one zasadniczy wpływ na sytuację mniejszości polskiej na Litwie.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik, Aleksiej Wasiliew

Rezultaty wyborów parlamentarnych Federacji Rosyjskiej

Nr 27 (27/2016), 2016-09-26

18 września 2016 r. w „jeden dzień głosowania” (единый день голосования) Rosjanie wybierali parlamentarzystów do pięcioletniej Dumy rosyjskiej siódmej kadencji. W niektórych okręgach dodatkowo wybierani byli przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych. W 450-mandatowej Dumie 225 mandatów rozdzielono w systemie proporcjonalnym, a kolejnych 225 – w systemie większościowym. Wyborcy oddawali głos na kandydatów w jednomandatowych okręgach wyborczych oraz listy partyjne w jednym federalnym okręgu wyborczym. W rezultacie wyborów, choć nastąpiły nieznaczne przetasowania układu sił w Dumie, Jedna Rosja zdołała wzmocnić swą pozycję, zdobywając większość konstytucyjną.

Agata Stolarz

Kobieta na czele ONZ? Wybory na stanowisko sekretarza generalnego 2016 r.

Nr 26 (26/2016), 2016-09-22

31 grudnia 2016 r. kończy się druga kadencja południowokoreańskiego dyplomaty Ban Ki-Moona na stanowisku sekretarza generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). Jak dotąd głową ONZ nie był jeszcze ani reprezentant Europy Środkowej czy Wschodniej, ani kobieta. Tegoroczne wybory na tę funkcję różnią się od poprzednich, również z uwagi na poziom zainteresowania mediów i społeczeństwa wyborami.

Alina Sobol

Nowe platformy realizacji celów dyplomacji publicznej: Lublin i tożsamość Europy Środkowo-Wschodniej

Nr 25 (25/2016), 2016-08-31

Lublin stał się jednym z pierwszych polskich miast dostrzegających potrzebę rozszerzenia i doskonalenia współpracy transnarodowej nie tylko w ramach Unii Europejskiej (UE), ale także poza jej granicami. Dzięki swojemu wyjątkowemu położeniu i skutecznym działaniom władz lokalnych otworzył się na inicjatywy wschodnich sąsiadów Polski, wspierając ich rozwój i stymulując środowisko międzynarodowe do dyskusji nad najważniejszymi problemami regionu.

Anna Visvizi, Alina Sobol

Nowe platformy realizacji celów dyplomacji publicznej

New venues of public diplomacy: between nation-branding, place-branding and regional-identity building

Nr 24 (24/2016), 2016-08-31

Kalendarz wydarzeń (forów, kongresów, konferencji) w Europie Środkowo-Wschodniej (EŚW), na których „trzeba” się pojawić i „zaistnieć”, zapełnił się przez ostatnie 26 lat. W dużym stopniu organizacja tego typu przedsięwzięć odzwierciedla aspiracje polityczne i gospodarcze elit politycznych i intelektualnych w regionie. Biorąc pod uwagę międzynarodową orientację tychże wydarzeń, ich ewentualny sukces stanowi jednocześnie miarę zainteresowania aktorów trzecich regionem i jego specyfiką. W miniserii KOMENTARZY IEŚW, którą ten numer otwiera, omówione zostaną najważniejsze z tego typu wydarzeń organizowanych w EŚW oraz ich cechy.

Anna Bazhenova

Refleksje nad rocznicą rzezi wołyńskiej

Nr 23 (23/2016), 2016-08-24

Rzeź, zbrodnia lub tragedia wołyńska – różnie nazywano antypolską czystkę etniczną przeprowadzoną w latach 1943-1944 przez nacjonalistów ukraińskich na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Apogeum zbrodni, określane mianem „krwawej niedzieli”, przypadło na 11 lipca 1943 r., gdy dokonano napadów na ok. 100 polskich miejscowości. Ofiarami akcji byli głównie Polacy i w znacznie mniejszej skali Rosjanie, Ukraińcy, Żydzi, Ormianie, Czesi oraz przedstawiciele innych narodowości zamieszkujących te obszary. Według opinii współczesnych badaczy liczba Polaków pomordowanych na Wołyniu wynosi od 30 do 80 tys. osób.

Grzegorz Motyka

Rzeź wołyńsko-galicyjska: polsko-ukrainski konflikt pamięci i współczesne spory polityczne

Nr 22 (22/2016), 2016-08-24

Pomimo upływu dziesiątków lat od „rzezi wołyńsko-galicyjskiej”, jak zwykło określać się antypolskie czystki etniczne przeprowadzone w latach 1943-1945 przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) na Wołyniu i w Galicji Wschodniej, wydarzenia te wciąż budzą emocje społeczne. Biorąc pod uwagę fakt, że utrzymujący się w tej sprawie polsko-ukraiński konflikt pamięci przekłada się również na współczesne spory polityczne, warto doprecyzować kontekst historyczny tychże wydarzeń i dopiero z tej perspektywy ocenić związane z nimi argumenty wykorzystywane w polityce.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Monety pamiątkowe a rosyjska polityka historyczna wobec państw bałtyckich

Nr 21 (21/2016), 2016-08-18

1 sierpnia 2016 r. Centralny Bank Federacji Rosyjskiej wyemitował pamiątkowe 5-rublowe monety z kolekcji „Miasta – stolice państw wyzwolone przez wojska sowieckie od okupantów niemiecko-faszystowskich”. Wzbudziło to ostrą krytykę ze strony Litwy, Łotwy i Estonii, państw, w których ocena okresu sowieckiego pozostaje wrażliwą kwestią w relacjach z Rosją. Zdaje się dobrze wiedzieć o tym Rosja, doskonale balansując na granicy antydyplomacji w stosunkach z państwami bałtyckimi.

Marta Pachocka

OECD wobec kryzysu migracyjnego i uchodźczego w Europie

The OECD and the twin migration and refugee crises in Europe

Nr 20 (20/2016), 2016-08-09

Od wybuchu kryzysu migracyjnego i uchodźczego w Europie w 2014 r. wielu aktorów międzynarodowych, zarówno organizacji międzyrządowych jak i państw, zabrało głos w dyskusji nad jego przebiegiem i możliwymi kierunkami rozwiązań. Ich uwaga często koncentrowała się na moralnych i prawnych aspektach kryzysu z perspektywy państw europejskich. Na tym tle wyróżnia się Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), która proponuje zdecydowanie bardziej pragmatyczne, skoncentrowane na politykach szczegółowych – migracyjnej i integracyjnej, podejście do kryzysu i jego następstw. Jest to możliwe dzięki jej wieloletniemu doświadczeniu jako organizacji międzynarodowej o charakterze doradczym, eksperckim i pomocowym w zakresie zagadnień społeczno-ekonomicznych i rozwojowych. Podkreśla ona demograficzne i gospodarcze możliwości rozwoju, jakie może przynieść Europie napływ dużej liczby migrantów na jej terytorium. Oczywiście pozostaje pytanie, czy państwa członkowskie OECD (i nie tylko) będą potrafiły przekuć nowe możliwości w trwałe korzyści społeczno-ekonomiczne.

Alina Sobol

Szczyt NATO w Warszawie – rosyjski punkt widzenia

Nr 19 (19/2016), 2016-07-28

Szczyt NATO, który odbył się 8-9 lipca 2016 r. w Warszawie, odbił się głośnym echem w rosyjskich mediach, szczególnie tych prokremlowskich. O znaczeniu warszawskiego szczytu dla polityki FR świadczą włączenie się rosyjskich władz do dyskusji nad rezultatami spotkania przywódców krajów NATO oraz nerwowa reakcja rosyjskiego MSZ na doniesienia o planowanym rozszerzeniu struktur NATO w Europie.

Magdalena Lachowicz

OECD i Federacja Rosyjska: od statusu obserwatora do zawieszenia negocjacji członkowskich

Nr 18 (18/2016), 2016-07-20

Federacja Rosyjska (FR) podjęła negocjacje akcesyjne z OECD w 1993 r., status obserwatora otrzymała w 2007 r. Niemniej jednak negocjacje te zostały wstrzymane w 2014 r. Nieoficjalnie głównym powodem przerwania negocjacji były aneksja Krymu przez Rosję i konflikt rosyjsko-ukraiński. W szerszym kontekście, proces akcesji nie został zakończony w wyniku odejścia w rosyjskiej polityce wewnętrznej od projektu modernizacji gospodarczej, a także na skutek spowolnienia demokratyzacji FR i zaostrzenia stosunków Rosji z Zachodem.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Spór o pomniki sowieckie w Polsce

Nr 17 (17/2016), 2016-07-14

2 września 2016 r. wejdzie w życie ustawa przyjęta przez Sejm 1 kwietnia br. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego poprzez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Ustawa ta zobowiązuje polskie samorządy do usunięcia wszystkich symboli komunistycznych z przestrzeni publicznej, jak również zmiany nazw budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, nawiązujących do poprzedniego systemu. Do tej pory największe emocje polityczne i społeczne wzbudzały debaty poświęcone pomnikom sowieckim. Obiekty te wpisują się w szeroką dyskusję na temat oceny komunizmu i dominacji sowieckiej w Polsce, dlatego warto nakreślić szerszy kontekst oraz konsekwencje powyższej ustawy.

Aldis Austers

Brexit z perspektywy Łotwy

Brexit as viewed from Latvia: is there a silver lining to the Brexit craziness?

Nr 16 (16/2016), 2016-07-05

Większość Łotyszy opowiada się za pozostaniem Zjednoczonego Królestwa (ZK) w Unii Europejskiej (UE) głównie dlatego, że upatrują oni w ZK swojego głównego partnera politycznego w relacjach z Rosją. Niemniej jednak, nawet jeśli perspektywa Brexitu jest źródłem wielu obaw na Łotwie, w tym obaw związanych z bezpieczeństwem, rynkiem pracy i na przykład szkolnictwem wyższym, powszechny jest też pogląd, że decyzja obywateli ZK powinna zostać uszanowana. W końcu, jak pobrzmiewa to w tle dyskusji, ZK nie ma zamiaru wycofać się z NATO.

Agata Stolarz

Brexit z perspektywy Ukrainy

Nr 15 (15/2016), 2016-06-30

Tematyka Brexitu zdecydowanie zdominowała europejskie media w ostatnich dniach. Wśród wielu komentarzy i prognoz dominuje stwierdzenie, że referendum przeprowadzone w Zjednoczonym Królestwie (ZK) 23 czerwca 2016 r. rozpoczęło nową erę w historii Unii Europejskiej (UE). Stwierdzenie to pojawia się także w analizach prowadzonych na łamach ukraińskich mediów. Ukraińscy komentatorzy wskazują na konsekwencje Brexitu dla planów integracji Ukrainy z UE oraz jego wpływ na konflikt rosyjsko-ukraiński.

Balázs Szent-Iványi

Państwa Europy Środkowej i Wschodniej a Komitet Pomocy Rozwojowej OECD

The Central and Eastern European countries and the OECD’s Development Assistance Committee

Nr 14 (14/2016), 2016-06-28

Chociaż Komitet Pomocy Rozwojowej (Development Assistance Committee, DAC) OECD jest podstawowym międzynarodowym forum koordynacji i tworzenia polityki dla dawców pomocy rozwojowej, większość krajów Europy Środkowej i Wschodniej (EŚW) przystąpiło do niego dopiero w 2013 r. Poniższy komentarz rozpatruje wpływ, jaki DAC ma na międzynarodową politykę rozwojową krajów EŚW, i sugeruje, w jaki sposób Ministerstwa Spraw Zagranicznych mogą zmaksymalizować korzyści wynikające z członkostwa w DAC.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Brexit z perspektywy Litwy

Nr 13 (13/2016), 2016-06-21

Kwestia referendum w sprawie członkostwa Zjednoczonego Królestwa (ZK) w Unii Europejskiej (UE) jest szczegółowo dyskutowana w litewskich mediach. Konsekwencje wyjścia ZK z UE byłyby dla Litwy bardzo poważne z uwagi na stosunkowo liczebną diasporę litewską przebywającą w ZK oraz wzrost poczucia zagrożenia ze strony Rosji.

Anna Visvizi

Brexit, europejska puszka Pandory i niezamierzone konsekwencje politycznej konkurencji

Nr 12 (12/2016), 2016-06-20

Kilka dni temu Associated Press cytowała następujące pytanie przypisane Putinowi: „skoro Cameron jest przeciwko Brexitowi, dlaczego rozpisał referendum?”. Niezależnie od tego, czy Putin zadał to pytanie, czy nie, kryje się w nim kwintesencja dramatu, który rozwinął się w związku z pytaniem o przyszłość członkostwa Zjednoczonego Królestwa (ZK) w Unii Europejskiej (UE). W przededniu referendum, w szoku po śmierci Joe Cox, warto spojrzeć na chronologię wydarzeń, które doprowadziły nas do miejsca, w którym jesteśmy, uporządkować fakty i dyskursy w debacie o Brexicie i z tej perspektywy spojrzeć na referendum i jego wynik.

Agata Stolarz

Historia mówiona jako narzędzie polityki historycznej: przykład Ukrainy

Nr 11 (11/2016), 2016-06-16

Mimo że od wydarzeń mających miejsce zimą 2013-2014 r. na placu Niepodległości w Kijowie minęło niewiele czasu, z całą pewnością można powiedzieć, że na stałe wpisały się one w historię Ukrainy. Oznacza to, że pamięć zbiorowa o tzw. Euromajdanie jest także jednym z głównych przedmiotów zainteresowania polityki historycznej oraz jednym z podstawowych elementów aktualnych procesów tożsamościowych Ukrainy. Ważną rolę w zachowaniu pamięci o wydarzeniach przełomu 2013/2014 r. odgrywają projekty historii mówionej.

Aleksiej Wasiliew

Jak rosyjskie elity czytają i interpretują rzeczywistość i co z tego wynika? [cz. 3]: obóz konserwatywny

Nr 10 (10/2016), 2016-06-08

Choć często skrajne poglądy wyrażane przez przedstawicieli obozu konserwatywnego we współczesnej Rosji nie mają bezpośredniego przełożenia na politykę Putina, obecność tego obozu na rosyjskiej scenie politycznej pozwala Putinowi kreować się na niemalże liberała. W ocenie konserwatystów Putin jawi się jako ostoja Rosji wobec „sił zewnętrznych”, czyli Zachodu i opozycji, które mogą zaszkodzić Rosji. Konserwatyści z kolei są bezkarni w swej krytyce Putina, ponieważ oskarżają go, że jest on „za mało Putinem”…

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Strategie integracyjne wobec mniejszości narodowych i etnicznych na Litwie, Łotwie, w Estonii i Gruzji [cz. 2]

Nr 9 (9/2016), 2016-05-31

W warunkach napiętej sytuacji politycznej związanej z aneksją Krymu przez Rosję i wojną we wschodniej Ukrainie Litwa zdecydowała się na wprowadzenie zmian w swojej dotychczasowej polityce dotyczącej mniejszości narodowych i etnicznych. Pomimo pozornie dobrych relacji między władzami litewskimi a mniejszościami narodowymi, szereg nierozwiązanych kwestii powoduje, że sytuacja jest napięta, a wiele zagadnień dotyczących mniejszości pozostaje nierozwiązanych. Doświadczenia związane z procesem integrowania mniejszości narodowych i etnicznych na Łotwie, a zwłaszcza w Estonii i Gruzji, mogą w tym kontekście okazać się bardzo przydatne dla władz litewskich.

Alina Sobol

„Żołnierze Wyklęci” z perspektywy mediów prokremlowskich i władz Federacji Rosyjskiej

Nr 8 (8/2016), 2016-05-25

Marcowe obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” w Polsce stały się pretekstem dla władz Federacji Rosyjskiej (FR) do krytyki polityki historycznej Rzeczypospolitej Polskiej. W kontekście doniesień i komentarzy w mediach rosyjskich odpowiadamy na pytanie o przyczyny negatywnej postawy przedstawicieli władz FR i rosyjskiej opinii publicznej względem polskiej polityki historycznej.

Zsolt Nadáy

Węgry: kryzys migracyjny, referendum i ich implikacje

Nr 7 (7/2016), 2016-05-19

W kontekście debaty na temat postawy rządu Orbána wobec kryzysu uchodźczego w Europie, analizy rozwoju sytuacji na Węgrzech zazwyczaj interpretowały działania rządu Węgier jako wyraz nacjonalizmu. W rzeczywistości, choć działania rządu Orbána w pewnym sensie odzwierciedlały taką postawę, to z jednej strony były odbiciem zajadłej walki politycznej o wpływy na węgierskiej scenie politycznej, z drugiej – stanowiły zasłonę dymną, której celem było odwrócenie uwagi społeczeństwa węgierskiego od afer gospodarczych, w jakie uwikłał się rząd Orbána. To na tym gruncie zrodziła się idea referendum w sprawie relokacji uchodźców, które odbędzie się jesienią tego roku. Biorąc pod uwagę wydarzenia w innej części Unii Europejskiej (UE), stawka tego referendum jest wyższa, niż mogło się to początkowo wydawać.

Aleksiej Wasiliew

Jak rosyjskie elity czytają i interpretują rzeczywistość i co z tego wynika? [część 2]: liberalizm

Nr 6 (6/2016), 2016-05-11

Badania opinii publicznej w Rosji w ostatnim czasie wskazują, że istniejący porządek polityczny ma poparcie na poziomie przekraczającym 80%. Polityczne sympatie tej większości rozłożone są pomiędzy cztery główne, „systemowe” partie reprezentowane w Dumie Państwowej, tj. Jedną Rosję, Partię Komunistyczną, Sprawiedliwą Rosję, Partię Liberalno-Demokratyczną. W Dumie, za wyjątkiem kilku posłów, którzy przeszli do opozycji po politycznych protestach w Moskwie w 2011-2012 r., brakuje przedstawicieli liberalnej części społeczeństwa. Jednak to właśnie w tej części politycznego spektrum ulokowane są główne zasoby intelektualne elity politycznej współczesnej Rosji. Paradoksalnie, choć liberałowie są nieobecni w Dumie, to właśnie do nich zwraca się władza w celu rozwiązania poważnych problemów gospodarczych i społecznych oraz uzyskania eksperckich opinii.

Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Strategie integracyjne wobec mniejszości narodowych i etnicznych na Litwie, Łotwie, w Estonii i Gruzji [część 1]

Nr 5 (5/2016), 2016-04-27

Mniejszości narodowe i etniczne na Łotwie i w Estonii stanowią ok. jednej trzeciej mieszkańców; przeważająca większość to Rosjanie (lub szerzej – mniejszość rosyjskojęzyczna). W Gruzji udział mniejszości etnicznych i narodowych wynosi 17%, podobnie jak na Litwie (15,8%). Zarówno Łotwa, jak i Estonia opracowały własne strategie integracyjne już w 2000 r. Gruzja i Litwa stosunkowo niedawno podjęły działania integracyjne wobec mniejszości. Każde z państw wykorzystuje w tym celu inne metody. Wojna na Ukrainie oraz wynikająca z wojny hybrydowej obawa przed wpływami Rosji w tych państwach spowodowały, że kwestia integracji mniejszości narodowych i etnicznych stała się bardziej aktualna.

Marek Rewizorski

Partnerstwo z rozsądku. OECD i G20 jako globalne centra sterowania problematyką gospodarczą

The Partnership of Convenience: the OECD and the G20 in global governance

Nr 4 (4/2016), 2016-04-20

OECD określa się mianem „kopciuszka” wśród organizacji międzynarodowych, ponieważ „nie zawsze chodzi na bale ze swoimi większymi siostrami-organizacjami, chociaż często przygotowuje im stroje oraz sprząta bałagan po przyjęciach”. W latach 90. ubiegłego wieku OECD skonfrontowana została z dynamicznym rozwojem Unii Europejskiej (UE) oraz pojawianiem się nowych międzynarodowych instytucji gospodarczych, które dublując jej funkcje, potrafiły działać bardziej efektywnie od OECD. W rezultacie organizacja ta znalazła się w sytuacji „kryzysu tożsamości” i zagrożenia „odłączeniem od sieci”. Ukonstytuowanie się grupy dwudziestu (G20) wydawało się w tym kontekście niespodziewanym remedium na wyzwania, wobec których stanęła OECD. Pozostaje otwartą kwestią, czy G20 rzeczywiście nim będzie.

Alina Sobol, Agata Stolarz

Polityka historyczna Federacji Rosyjskiej w świetle obchodów 71. rocznicy wyzwolenia Auschwitz

Nr 3 (3/2016), 2016-03-22

Obchody 71. rocznicy wyzwolenia Auschwitz stały się dla dyplomacji rosyjskiej kolejną okazją do zamanifestowania na arenie międzynarodowej kierunków polityki historycznej Kremla w odniesieniu do drugiej wojny światowej. W kontekście uroczystości rocznicowych z 21.01.2016 r. odpowiadamy na pytanie o kierunki polityki historycznej Rosji oraz ich zmianę w stosunku do lat ubiegłych, przede wszystkim w odniesieniu do roli Rosji na arenie międzynarodowej.

Aleksiej Wasiliew

Jak rosyjskie elity czytają i interpretują rzeczywistość i co z tego wynika? [część 1]: marksizm

Nr 2 (2/2016), 2016-03-16

Na przestrzeni minionych lat, szczególnie w kontekście kryzysu w strefie euro, wydarzeń w Ukrainie, fali migracyjnej i wojny domowej w Syrii, dyskurs publiczny elit intelektualnych i politycznych w Rosji i na Zachodzie przyczynił się do ożywienia i ugruntowania stereotypowego podziału ideologicznego Rosja–Zachód. Analiza dyskursu publicznego w Rosji i jego ewolucja sugerują, że różnice poglądowe definiujące podział na linii Rosja–Zachód wynikają przede wszystkim z tego, że rosyjskie elity intelektualne i polityczne wykorzystują inne niż na Zachodzie wzorce interpretacyjno-poznawcze. Jednym z nich jest marksizm, którego wpływu – paradoksalnie – nie można zignorować. Marksizm funkcjonuje obecnie nie tylko jako kalka interpretacyjna, ale również jako instrument wzmacniania efektywności działań mających na celu kształtowanie określonych postaw społecznych w Rosji, w tym poparcia i lojalności wobec władzy centralnej.

Anna Visvizi, Aleksandra Kuczyńska-Zonik

Przedstawicielstwa dyplomatyczne krajów Grupy Wyszehradzkiej i Słowenii (V4+1): dlaczego warto zacieśnić współpracę

Nr 1 (1/2016), 2016-02-15

Zapisy traktatów z Maastricht (TM) i Lizbony (TL) pozostawiają krajom członkowskim Unii Europejskiej (UE) swobodę w odniesieniu do kształtowania „podaży” działań związanych z zapewnieniem opieki konsularnej obywatelom krajów członkowskich UE oraz de facto w odniesieniu do dyplomacji publicznej, w tym gospodarczej. W kontekście zmian instytucjonalnych wynikających z TL oraz debaty o zasadności funkcjonowania Grupy Wyszehradzkiej (V4) odpowiadamy na pytanie, czy istniejąca struktura rozmieszczenia przedstawicielstw dyplomatycznych stwarza przesłanki dla zacieśnienia współpracy i jakie mogą być tego rezultaty.